سفر سهمسئول قزوین به چین؛ بازدیدهای گردشگری به جای مذاکره با سرمایهگذاران؟
شفق؛ از جذب سرمایهگذار تا بازدید از جاذبههای گردشگری! محمد نوذری، استاندار قزوین، به همراه سالار ولایتمدار، نماینده مجلس و سیدمصطفی مجیدی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان، در سفری به چین حضور دارد که از سوی روابط عمومی استانداری، سفری تخصصی، مطالعاتی و اقتصادی با محوریت توسعه گردشگری، جذب سرمایهگذاری و انتقال تجربیات این کشور معرفی شده است.
بر اساس نخستین اطلاعیه منتشرشده، بازدید از پروژههای شاخص گردشگری و اقامتی چین و مذاکره با شرکتهای تخصصی فعال در زمینه طراحی، تجهیز و توسعه شهرکهای گردشگری در دستور کار هیئت ایرانی قرار داشته است.
در همین اطلاعیه، پروژه شهرک گردشگری قائم در منطقه رزجرد قزوین بهعنوان یکی از محورهای اصلی سفر معرفی شده است؛ طرحی که با پیگیری ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان دنبال میشود و قرار است از تجربیات چین در طراحی، مدیریت، بهرهبرداری و بازاریابی مجموعههای گردشگری چندمنظوره برای پیشبرد آن استفاده شود.
همچنین شناسایی شرکتهای ارائهدهنده تجهیزات تخصصی، بررسی نقش سرمایهگذاری بخش خصوصی و معرفی ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری قزوین به طرفهای چینی از دیگر اهداف اعلامشده این سفر عنوان شده است.
با این حال، فاصله میان آنچه بهعنوان برنامه سفر اعلام شده و آنچه تاکنون درباره نتایج آن منتشر شده، قابل توجه است.
تنها دیدار اعلامشده؛ سفیر ایران در پکن
در میان اطلاعیههای منتشرشده از ۲۵ تا ۲۷ آبان، مهمترین خبر مرتبط با مذاکرات اقتصادی، دیدار محمد نوذری با عبدالرضا رحمانیفضلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین، در پکن است.
بر اساس گزارش استانداری، در این دیدار ظرفیتهای همکاری مشترک در حوزه گردشگری، جذب سرمایهگذاری، توسعه زیرساختهای گردشگری و بهرهگیری از تجربیات چین در اجرای پروژههای بزرگ مورد بحث قرار گرفته است.

توسعه پروژه گردشگری قائم رزجرد، استفاده از ظرفیتهای تخصصی و سرمایهگذاری چین و معرفی قزوین بهعنوان یکی از مقاصد گردشگری کشور نیز از محورهای این گفتوگو عنوان شده است.
اما در این اطلاعیه نیز جزئیات مشخصی از نتایج جلسه، طرفهای اقتصادی مورد نظر، شرکتهای چینی معرفیشده یا توافقهای احتمالی منتشر نشده است.
در واقع، آنچه در دسترس افکار عمومی قرار گرفته، گزارش دیدار استاندار با نماینده دیپلماتیک ایران در چین است؛ نه گزارشی از مذاکره مستقیم با سرمایهگذاران، مدیران شرکتهای چینی یا مقامهای مسئول در حوزه گردشگری و اقتصاد این کشور.
این در حالی است که در اطلاعیه اولیه، مذاکره با شرکتهای تخصصی چینی از برنامههای اصلی سفر اعلام شده بود.
البته منتشر نشدن خبر یک دیدار لزوماً به معنای انجام نشدن آن نیست؛ اما وقتی هدف اصلی سفر جذب سرمایهگذار معرفی میشود، انتظار میرود روابط عمومی استانداری دستکم درباره برگزاری یا برگزار نشدن چنین مذاکراتی و نتایج آن اطلاعرسانی کند.
از دیوار چین تا شهرک گردشگری رزجرد
بخش دیگری از اطلاعیههای استانداری به بازدیدهای گردشگری هیئت قزوین در چین اختصاص دارد.
نوذری در حاشیه بازدید از آثار تاریخی و مجموعههای گردشگری این کشور، چین را یکی از بازارهای بالقوه گردشگری قزوین دانسته و با اشاره به جمعیت حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفری این کشور، بر ضرورت معرفی ظرفیتهای استان به گردشگران چینی تأکید کرده است.
او همچنین با اشاره به تجربه چین در استفاده از میراث تاریخی، هویت فرهنگی و خردهفرهنگها برای جذب گردشگر، معتقد است قزوین نیز میتواند با معرفی ظرفیتهایی همچون الموت، آثار تاریخی دوره صفویه و پروژه گردشگری قائم رزجرد، به مقصدی برای گردشگران خارجی تبدیل شود.
استاندار قزوین در اظهارات دیگری، پروژه گردشگری قائم رزجرد را همتراز با طرح انتقال آب طالقان برای استان مهم دانسته و گفته است این مجموعه میتواند به یکی از پیشرانهای اصلی توسعه اقتصادی و گردشگری قزوین تبدیل شود.
او همچنین از تصویب فاز نخست این پروژه در شورای برنامهریزی استان با ۲۴ رأی و موافقت تمامی اعضا خبر داده و ابراز امیدواری کرده است که طرح تا پایان دولت به سرانجام برسد.
به گفته نوذری، استفاده از تجربیات چین در طراحی و مدیریت مجموعههای گردشگری میتواند به اجرای پروژه رزجرد و جذب سرمایهگذاری خارجی کمک کند.
با این وجود، بازدید از جاذبههای گردشگری و مطالعه الگوهای توسعه گردشگری، هرچند میتواند بخشی از مقدمات برنامهریزی اقتصادی باشد، بهتنهایی معادل مذاکره برای سرمایهگذاری یا دستیابی به توافق اقتصادی نیست.

پرسش اصلی؛ آیا اساساً مذاکرهای با طرف چینی انجام شده است؟
مهمترین ابهام درباره این سفر، نه اصل ضرورت استفاده از تجربیات کشورهای موفق در حوزه گردشگری، بلکه نبود اطلاعات روشن درباره بخش اقتصادی و سرمایهگذاری آن است.
اگر قرار بوده است شرکتهای چینی برای مشارکت در پروژههای گردشگری قزوین شناسایی شوند، کدام شرکتها مورد مذاکره قرار گرفتهاند؟ آیا جلسهای با مدیران یا نمایندگان این شرکتها برگزار شده است؟ آیا طرف چینی علاقهای به سرمایهگذاری در قزوین نشان داده و اگر پاسخ مثبت است، موضوع این علاقهمندی چه بوده است؟
همچنین آیا هیئت قزوین با مقامهای دولتی یا مدیران نهادهای اقتصادی چین دیدار داشته است؟ آیا موضوعاتی همچون تأمین مالی پروژه، مشارکت سرمایهگذار خارجی، انتقال فناوری، ساخت زیرساختهای اقامتی یا بهرهبرداری مشترک از مجموعه گردشگری قائم رزجرد در مذاکرات مطرح شده است؟
تا زمان انتشار اطلاعیههای مورد بررسی، پاسخ روشنی برای این پرسشها در گزارشهای رسمی استانداری دیده نمیشود.
حتی مشخص نیست مذاکره با شرکتهای تخصصی که در اطلاعیه نخست بهعنوان یکی از برنامههای سفر معرفی شده بود، به مرحله اجرا رسیده یا صرفاً در حد برنامه باقی مانده است.
این ابهام زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم هیئت اعزامی صرفاً برای بازدید از جاذبههای گردشگری چین به این کشور سفر نکرده، بلکه سفر با عنوان اقتصادی و با هدف جذب سرمایهگذار معرفی شده است.
سفر مطالعاتی چه زمانی به دستاورد اقتصادی تبدیل میشود؟
تردیدی نیست که چین در حوزه توسعه زیرساختهای گردشگری، مدیریت مجموعههای بزرگ تفریحی، بازاریابی بینالمللی و جذب گردشگر تجربیات قابل توجهی دارد و بررسی این تجربیات میتواند برای استانی مانند قزوین مفید باشد.
قزوین نیز با برخورداری از ظرفیتهایی همچون مجموعه تاریخی سعدالسلطنه، الموت، آثار تاریخی دوره صفویه و جاذبههای طبیعی، برای توسعه گردشگری داخلی و خارجی ظرفیتهای قابل بررسی دارد.
اما مسئله این است که مطالعه تجربیات یک کشور، زمانی ارزش اقتصادی پیدا میکند که به برنامه اجرایی مشخص، انتقال دانش، همکاری فنی، جذب سرمایه و تعریف پروژههای قابل ارزیابی منتهی شود.
در غیر این صورت، بازدید از مجموعههای گردشگری، مشاهده زیرساختها و آشنایی با شیوه مدیریت آنها، هرچند میتواند تجربهای آموزشی و مطالعاتی باشد، لزوماً دستاورد اقتصادی ملموسی برای استان ایجاد نمیکند.
بهویژه آنکه پروژهای مانند قائم رزجرد، با توجه به ابعاد و هزینههای احتمالی زیرساختی آن، برای عبور از مرحله وعده و برنامهریزی به منابع مالی، مدل اقتصادی روشن، ارزیابی بازار، مطالعات امکانسنجی و سرمایهگذار واقعی نیاز دارد.
صرف تأکید بر ظرفیتهای چین یا اشاره به جمعیت بزرگ این کشور نیز نمیتواند جایگزین بررسی دقیق بازار، قدرت خرید گردشگران، مسیرهای دسترسی، زیرساختهای اقامتی و سازوکار همکاری با شرکتهای خارجی شود.
جای خالی پاسخگویی درباره هزینه و فایده سفر
نکته دیگر، ضرورت شفافیت درباره هزینه و فایده سفر است.
وقتی یک هیئت متشکل از مسئولان استانی و نماینده مجلس به سفری خارجی اعزام میشود و هدف آن توسعه اقتصادی و جذب سرمایهگذاری اعلام میشود، افکار عمومی حق دارد بداند این سفر چه دستاوردی داشته و چه نسبتی میان هزینههای انجامشده و نتایج احتمالی آن وجود دارد.
اطلاعرسانی درباره تعداد و مشخصات جلسات اقتصادی، نام شرکتهای طرف مذاکره، حوزه فعالیت آنها، توافقهای اولیه، تفاهمنامههای احتمالی و برنامه پیگیری مذاکرات پس از بازگشت هیئت، حداقل اطلاعاتی است که میتواند امکان ارزیابی عملکرد مسئولان را فراهم کند.
بهخصوص حضور مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان در این سفر، با توجه به نقش این مجموعه در پیگیری پروژه گردشگری قائم رزجرد، اهمیت انتشار جزئیات مذاکرات مرتبط با این طرح را دوچندان میکند.
همچنین روشن شدن نقش و مأموریت نماینده مجلس در این هیئت میتواند به درک بهتر ساختار و اهداف سفر کمک کند.
بازدید گردشگری یا مأموریت اقتصادی؟
در نهایت، مسئله اصلی این نیست که چرا مسئولان قزوین برای آشنایی با تجربیات چین به این کشور سفر کردهاند؛ بلکه پرسش این است که آیا این سفر واقعاً مأموریتی اقتصادی با برنامه مشخص برای جذب سرمایهگذار بوده یا بخش عمده آن به بازدیدهای مطالعاتی و گردشگری محدود شده است؟
اگر مذاکره با شرکتهای چینی انجام شده، چرا نام طرفهای مذاکره و محورهای گفتوگو منتشر نمیشود؟ اگر چنین مذاکراتی هنوز انجام نشده، عنوان سفر با هدف جذب سرمایهگذار بر چه مبنایی انتخاب شده است؟ و اگر برنامه اصلی صرفاً بازدید و آشنایی با ظرفیتهای گردشگری چین بوده، آیا برای چنین مأموریتی اعزام هیئتی با این ترکیب، ضرورتی در این سطح وجود داشته است؟
این پرسشها با انتشار گزارش دقیق عملکرد سفر، بهسادگی قابل پاسخگویی است.
سفر مطالعاتی زمانی به یک مأموریت اقتصادی موفق تبدیل میشود که نتیجه آن فراتر از چند بازدید و مجموعهای از اظهارات امیدوارکننده باشد. برای قزوین، آنچه اهمیت دارد نه مشاهده پروژههای بزرگ گردشگری چین، بلکه فراهم شدن زمینه اجرای پروژههای اقتصادی پایدار، جذب سرمایه واقعی و ایجاد ارزش افزوده و اشتغال در استان است.
تا اینجای کار، اطلاعیههای استانداری بیش از آنکه از دستاوردهای سرمایهگذاری در چین حکایت داشته باشند، از بازدیدهای گردشگری و تأکید بر ظرفیتهای پروژه قائم رزجرد خبر میدهند؛ و این همان فاصلهای است که روابط عمومی استانداری برای رفع آن، به انتشار گزارشی شفاف و مستند از مذاکرات و نتایج واقعی سفر نیاز دارد.**
انتهای پیام/