شکست توهم ابرقدرتی در برابر مقاومت ملت ایران
شب پیروزی دیپلماسی یا مقدمهی فتح خرمشهرهای پیش رو؟
شفق؛ ساعات پایانی روز گذشته، نقطه عطفی در مناسبات ایران و آمریکا رقم خورد. ارتشبد عاصم منیر، فرماندهی ارتش پاکستان، نه بهعنوان یک مقام نظامی معمولی، که در قامت یک میانجی استراتژیک وارد تهران شد. مذاکرات فشردهی او با مقامات ارشد جمهوری اسلامی، زمینهساز نگارش سندی شد که ساعاتی بعد، زمزمههای آن رسانههای جهانی را فراگرفت.
از ساعت ۱۷ به بعد، اخبار مثبت مانند موجی رسانهها را درنوردید. ابتدا سخنگوی وزارت خارجه ایران رسماً اعلام کرد که «در مرحله نهاییسازی یادداشت تفاهم هستیم» و صراحتاً گفت: «ما به توافق خیلی دور و خیلی نزدیک هستیم.» اذعان به نقش میانجی پاکستان در تبادل پیامها، نشاندهندهی پیچیدگی و حساسیت بالای این مسیر بود.
محتوای پیشنهادی؛ آنچه تاکنون مشخص شده است
اگرچه هنوز متن رسمی توافق منتشر نشده، اما گزارشهای متقن از منابع خبری معتبر و نیز اظهارات مقامات مختلف، تصویر نسبتاً روشنی از مفاد این یادداشت تفاهم ترسیم میکند که شامل موارد زیر است.
توقف جنگ در تمام جبههها: به تأکید یک مقام ایرانی به الجزیره و نیز پیام وزیر خارجه ایران به شیخ نعیم قاسم، آتشبس در لبنان جزئی جداییناپذیر از این توافق است.
بازگشایی تنگهی هرمز و رفع محاصره دریایی: نکته مهم این توافق، پایان محاصره بنادر ایران و بازگشایی آبراه حیاتی هرمز بدون هیچ عوارضی است. نکته حائز اهمیت، تأکید تهران بر این اصل است که «تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد» و مدیریت آن مسئلهای منطقهای (هماهنگ با عمان) خواهد بود. این تأکید برگرفته از تصریح رهبر معظم انقلاب در مدیریت راهبردی این تنگه توسط ایران است و ایران قواعد حاکمیت در تنگه را مشخص خواهد کرد.
آزادسازی منابع مالی: بر اساس گزارشها، ارقامی گفته شده که تا ۲۵ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران آزاد خواهد شد.
خروج نیروهای آمریکایی از منطقه جنگی: یکی از خواستههای راهبردی ایران که در این پیشنویس گنجانده شده است.
تعویق پروندهی هستهای: این بند کلیدی، شاید مهمترین نشانهی پیروزی دیپلماسی ایران باشد. مسئلهی هستهای به عنوان پروندهای «پیچیده و نیازمند زمان» به مذاکرات آتی (۳۰ روزه با قابلیت تمدید) موکول شده است.
در مقابل، شبکهی سعودی العربیه تلاش کرد الغای پرداخت «غرامت از سوی آمریکا» را مطرح کند که با توجه به اصول جمهوری اسلامی، بیشتر شبیه یک شائبهافکنی تبلیغاتی به نظر میرسد.
واکنشهای جهانی؛ از تأیید ترامپ تا اضطراب نتانیاهو
همزمان با سکوت حسابشدهی مقامات ایران، واشنگتن صحنهی تحولات عجیبی بود. دونالد ترامپ در توییتی در دفتر بیضی کاخ سفید، از گفتوگوی «بسیار خوب» با رهبران ۹ کشور منطقه و اروپا خبر داد و رسماً اعلام کرد: «توافق اولیه با ایران حاصل شده است.» او در ادامه تأکید کرد که جزئیات نهایی در حال بررسی است و «تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد.»
نکته قابل تأمل، گزارشهایی از رفتن معاون اول ترامپ به کاخ سفید به صورت اضطراری و نیز تلاش برخی سناتورها برای تشویق به حمله بود، که نشان میدهد این توافق با وجود رسانهای شدن، مخالفان تندی در درون ساختار قدرت آمریکا دارد.
در سمت دیگر، اسرائیل در شوک فرو رفته است. نتانیاهو جلسهی اضطراری تشکیل داده و رسانههای صهیونیستی نگراناند که توافق موقت، بدون پرداختن به «ذخایر اورانیوم»، تنها به بازگشایی هرمز و تسهیل تحریمها منجر شود. این دقیقاً همان نقطهای است که پیروزی ایران را رقم زده است.
قدرت مقاومت؛ پشت صحنهی معادلهی «پیروزی یا خرمشهرهای پیش رو»
در میان این التهاب خبری، دو پیام موازی و هوشمندانه از سوی ساختار قدرت ایران صادر شد. اول، پیام قاطع محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی: «در صورت حماقت ترامپ، پاسخ ما کوبندهتر خواهد بود.» دوم، بیانیهی مقتدرانهی ستادکل نیروهای مسلح و قرارگاه خاتم که نیروهای مسلح را برای «فتح خرمشهرهای پیش رو» آماده اعلام کرد.
این دو پیام، تفسیر صحیح از رویدادها را روشن میسازد. آمریکا نه از روی حسننیت، که بر اساس فرمول «دیپلماسی زور» پای میز مذاکره آمده است. آنچه ترامپ را وادار به پذیرش یادداشت تفاهم کرد، نمایش «قدرت بازدارندگی» و «گسترهی مقاومت» از تهران تا بیروت بود. توئیت معنادار سخنگوی وزارت خارجه (بقایی) درباره «صلح به شروط شاپور اول» و شکست توهم رومیان، بهترین روایت تاریخی از این شب است.
آنچه در ۱۲ ساعت گذشت چه بود؟
آنچه در ۱۲ ساعت عصر دیروز تا بامداد امروز گذشت، نه یک «تسلیم راهبردی» که یک «فتح دیپلماتیک» مبتنی بر قدرت میدانی بود. ملت ایران با اتکا به «مقاومت قدرتمند» خود، ابرقدرت جهان را مجبور به پذیرش شرایطی کرد که تا دیروز غیرممکن به نظر میرسید: پایان جنگ، رفع محاصره، خروج نظامیان آمریکایی و جداسازی پروندهی هستهای از بستهی تحریمی.
در حالی که جهان منتظر اعلام رسمی متن نهایی توافق است، باید هوشیار بود که این «یادداشت تفاهم» تنها فصلی از یک نبرد طولانی است. نیروهای مسلح ایران بر «آمادگی برای فتح خرمشهرهای پیش رو» تأکید میکنند و این پیام روشنی است به دشمن که اگر توافق نقض شود، آتش مقاومت خاموشنشدنی است.
پیروزی از آن ملتی است که هم بر تارک دیپلماسی و هم بر قلل مقاومت نظامی، بیرق عزت برافراشته است. اکنون نوبت مشاهدهی جزئیات توافقی است که شکست طرحهای آمریکایی را برای همیشه در تاریخ ثبت خواهد کرد.
انتهای پیام/