نشت آلودگی به منابع آبی قزوین؛ ۵۰ درصد از پسابهای صنعتی استان «غیراستاندارد» است
شفق؛ پسابهای آلوده؛ تهدیدی خاموش برای منابع آبی قزوین است. آمارهای رسمی اداره کل محیط زیست استان قزوین از آلودگی گسترده پسابهای صنعتی در این استان حکایت دارد. بر اساس گزارش نظارتی آبانماه، از ۷۰ نمونهبرداری انجامشده از خروجی پساب واحدهای صنعتی و تصفیهخانهها، ۳۵ مورد(معادل ۵۰ درصد) حاوی آلایندههایی فراتر از حد مجاز بودهاند.
سیداسدالله هاشمی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قزوین، در گفتوگو با خبرنگار شفق این نمونهبرداریها را بخشی از «برنامه منسجم استان برای ارتقای سلامت محیط زیست» توصیف کرد.
به گفته وی، تمامی نمونهها در آزمایشگاه تخصصی محیط زیست استان مورد تحلیل قرار گرفته و نتایج آن مبنای صدور اخطار و «الزام به اصلاح فرآیند» برای واحدهای متخلف شده است.
هاشمی تأکید کرد: «این اداره کل روند اصلاح عملکرد واحدهای متخلف را با دقت دنبال خواهد کرد و برنامههای نظارتی با جدیت و بدون هرگونه اغماض ادامه خواهد یافت.»
خطر واقعی آلایندههای پنهان
اگرچه مقامات محلی بر جنبههای نظارتی این یافتهها تمرکز کردهاند، اما دادههای علمی از خطرات جدیتری برای منابع آبی و سلامت ساکنان منطقه حکایت میکند.
پسابهای صنعتی اغلب حاوی فلزات سنگین مانند سرب، کادمیوم، جیوه، ترکیبات آلی فرار و نیتراتها هستند. این مواد بر اساس مطالعات منتشر شده در مجلات معتبری از جمله محیط زیست جهانی (Environment International) و مجله علمی مواد خطرناک (Journal of Hazardous Materials) میتوانند حتی در غلظتهای کم نیز برای انسان و اکوسیستم خطرناک باشند.
· تهدید آبهای زیرزمینی: بسیاری از این آلایندهها به راحتی در خاک نفوذ کرده و به سرعت به سفرههای آب زیرزمینی میرسند. پژوهشها نشان میدهند که آلودگی نیتراتی ناشی از پسابهای صنعتی و کشاورزی یکی از عوامل اصلی بروز سرطانهای گوارشی و «سندرم کودک آبی» در نوزادان است.
· مشکل تصفیهخانههای فرسوده: اگر تصفیهخانههای فاضلاب نیز در فهرست واحدهای آلاینده قرار داشته باشند که در گزارش حاضر مشخص نیست. این موضوع نشان میدهد که سیستمهای تصفیه موجود یا فرسوده هستند یا ظرفیت لازم برای حذف آلایندههای پیچیده را ندارند.
پایش دقیق کلید مدیریت بحران
نقش آزمایشگاه محیط زیست استان در این میان کلیدی است. بدون دادههای دقیق و قابل اتکا، هیچ برنامه نظارتی نمیتواند موفق باشد. با این حال، سؤال اساسی اینجاست که آیا ظرفیت کنونی پایش و آزمایشگاهی برای رصد مستمر همه منابع آلاینده کافی است؟
هاشمی به درستی بر «تقویت فعالیتهای کارشناسی و آزمایشگاهی» به عنوان «رکن اساسی حفاظت از منابع آب» تأکید کرده است. اما تجربیات جهانی نشان میدهد که انتشار عمومی و شفاف دادههای دقیق آلایندهها از جمله نوع و غلظت آنها میتواند فشار افکار عمومی و نهادهای مدنی را برای اجرای قوانین افزایش دهد.
هشدار زودهنگام یا بحرانی قریبالوقوع؟
کشف آلودگی در نیمی از پسابهای نمونهبرداری شده، یک هشدار جدی است. اقدامات نظارتی کنونی(اگرچه ضروری) در صورت عدم همراهی با افزایش شدید جریمهها، نوسازی سیستمهای تصفیه و شفافیت کامل دادهها، ممکن است تنها به یک مسکن موقت تبدیل شود.
منابع آبی استان قزوین مانند بسیاری از مناطق ایران، تحت فشار شدید خشکسالی و برداشت بیرویه قرار دارد. آلودگی شیمیایی میتواند آخرین ضربه را به این منابع وارد کند؛ ضربهای که جبران آن شاید برای همیشه غیرممکن شود.
انتهای پیام/