جابر خرم نیا
انسجام و خطوط قرمز فتنه: معمای وحدت سیاسی در اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران
شفق؛ یادداشت-جابر خرم نیا؛ وحدت؛ نه یک انتخاب، که یک الزام برای استمرار مسیر است. مرور بیانات امام شیهید و تفحصی در آرشیو بیانات ایشان نشان میدهد که دعوت به وحدت، ریشه در «تهدیدشناسی» آن امام حکیم دارد. در شرایطی که ایران خود را در محاصرهی فشارهای اقتصادی، جنگ شناختی و تهدیدات امنیتی میبیند، اختلافات داخلی به عنوان «حربه دشمن» تعریف میشوند.
شهید آیتالله امام خامنهای در دیدار با مسئولان نظام بر ضرورت پرهیز از دوقطبیسازی تأکید کرده و هشدار میدهند: «دشمن دارد زخمهایی را بر پیکر این انقلاب میزند… یکی مسئلهی اختلافات جناحی است، یکی مسئلهی دوقطبی کردنهای مصنوعیِ جامعه است… باید اینها را التیام بخشید». ایشان اختلافات سلیقهای را طبیعی میدانند، اما تأکید میکنند که این اختلافات نباید به «دوقطبی» تبدیل شود؛ حالا دوقطبی یعنی چه؟ وضعیتی که در آن «هر چیزی از یک طرف صادر بشود ـ هرچه میخواهد باشد: فکر، عمل، خوب، بد ـ از سوی این طرف دیگر محکوم است».
این ایده که «حتی اختلافات موجه» نیز نباید مایهی تفرقه شود، نشاندهندهی اولویت مطلق «امنیت ملی» بر «رقابت سیاسی» در سلسله مراتب ارزشی ایشان است. ایشان صراحتاً فرمودند: « انسجام ملّی را باید حفظ کرد، اتّحاد ملّی را باید حفظ کرد. مشترکات را بایستی همواره در نظر داشت. این منافاتی ندارد با اینکه یک مخالفی هم در یک بخشی -که مخالفت با فلان سیاست یا با فلان برنامه دارد- مخالفت خودش را ابراز کند؛ هیچ منافاتی ندارد. امّا به معنای این نباید باشد که در زمینهی مسائل کلان و اساسی کشور، کشمکش و بگومگو هست.».
مرزبندیها و خطوط قرمز: جایی که باید دقت کرد
با این حال، این دعوت به انسجام هرگز به معنای «ذوب شدن مرزها» نبوده است. در اندیشه آیتالله خامنهای، وحدت باید در امتداد «خط امام» و ارزشهای بنیادین انقلاب حرکت کند. ایشان تأکید میکنند: «دو خط بیشتر نیست: یک خط، خطّ انقلاب و طرفداران انقلاب و امام است؛ یک خط هم خطّ دشمنان این انقلاب است» .
مفهوم «فتنه» در اندیشه ایشان، فراتر از تخلف سیاسی و در زمره «گناه نابخشودنی» تعریف میشود. در گزیدهی بیانات ایشان با عنوان «۲۲ گناه نابخشودنی»، فتنهگرانِ نانجیب سال ۱۳۸۸ متهم به اقداماتی نظیر «پیش بردن جامعه به اغتشاش و ناامنی»، «ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی از درون»، «هتک آبروی نظام در مقابل ملتها»، «تهمت زدن به نظام اسلامی»، «امیدوار کردن جبهه دشمن» و «تلاش برای تغییر نتائج قانونی انتخابات با زور و خشونت» شدهاند. گناهانی که رهبر انقلاب بر میشمارند و بر نابخشودنی بودن آن تأکید میکنند.
همانگونه که میدانیم، ایشان هرگز یکی از عاملان فتنه را که روزی از سران کشور بود و از گناه خویش توبه نکرد، باوجود وساطتت و اصرار برخی شخصیتها، نبخشیدند و نپذیرفتند. پس باید گفت امام شهید هرگز حفظ مرزبندی را در عین توصیه به وحدت فراموش نکردند.
آیتالله خامنهای در پاسخ به یک دانشجو که از محدودیتهای اعمالشده برای برخی مسئولان سابق انتقاد کرده بود، با قاطعیت اعلام کرد: «رسم شده که از امام و نظام و انقلاب دم بزنند امّا با کسی هم که میگوید «انتخابات بهانه است، اصل نظام نشانه است» همکاری کنند یا از او حمایت کنند؛ این نمیشود. موضع بنده در این مورد کاملاً صریح است…روی مسئلهی فتنه حسّاسم…یک عدّهای سردمداری میکردند، یک عدّه هم سوءاستفاده کردند و گفتند «انتخابات بهانه است، اصل نظام نشانه است»؛ دیگر از این صریحتر؟ آیا این شعار داده شد یا نه؟ خب اگر این شعار داده شده، تبرّی از این شعار، آن روز هم لازم بود و باید میکردند که نکردند، حالا هم یک عدّهای از آنها حمایت بکنند، آنوقت دم از امام و طرفداری از امام و طرفداری از نظام و طرفداری از انقلاب هم بزنند! این نمیشود، این قابل قبول نیست. این پدیدهی بسیار بدی است، پدیدهی زشتی است، این پدیده را ما اصلاً نمیپسندیم.»
ایشان در دیدار با هیأت دولت نیز هشدار دادند: «مسأله فتنه و فتنهگران، از مسائل مهم و از خطوط قرمز است… باید حتماً خطوط قرمز و خطوط فاصل رعایت شوند» . بنابراین، در حالی که درهای وحدت به روی گروههای سیاسی معتقد به نظام گشوده است، اما برای «عناصر نامطمئن» که بیاعتمادی خود را «برای نظام، برای کشور و برای جمهوری اسلامی ثابت کردهاند»، پایانی بر خط قرمز وجود ندارد.
انسجام در برابر «دوقطبیسازی»
یکی از انتقادات جدی رهبر حکیم و شهید ایران به فضای سیاسی، پدیده «دوقطبیسازی کاذب» است. ایشان معتقدند تقابل افراطی میان گروههای سیاسی، کشور را به سمت فلج شدن میبرد.
در فروردین ۱۴۰۰، ایشان صراحتاً گفتند: «این تقسیمهای غلط «چپ» و «راست» و امثال اینها را کنار بگذارند… اینها باید وحدت ملّی را به هم نزند، یعنی آحاد ملّت را در مقابل هم قرار ندهد، کشور را دوقطبی نکند». ایشان همچنین هشدار میدهند که دشمن به دنبال «ایجاد دوجریانی، دوفرقهای و دوقطبی» است و این یکی از «ضربههای مهلکی» محسوب میشود که باید در برابر آن هوشیار بود.
با این حال، به نظر میرسد آنچه ایشان به آن توجه داشتند بالندگی رقابت و بیان نظرات در میان گروههای سیاسی درون نظام، بیان انتقادات و گلایهمندیها و طی مسیر سیاسی اما به دور از منازعه مخرب بود. به عبارت دیگر، گروههای سیاسی به رقابت، ترویج و انتقاد بپردازند، اما نباید این اختلافات را به تعبیر دشمنی با یکدیگر و یک نزاع جمعی به «افکار عمومی» تسری دهند، زیرا این کار را «کمک به دشمن» تلقی میکنند. ایشان تأکید داشتند که «آن کسانی که مبانی شما را، اصول شما را، دین شما را، انقلاب شما را، ولایت فقیه را قبول دارند، برادر شما هستند، حالا گیرم یک اختلافسلیقهای هم با شما داشته باشند».
خطی که روشن است
اندیشه سیاسی آیتالله شهید خامنهای «وحدت» را تجویز میکند و «دوقطبی کاذب» را مخرب میداند. در عین حال همواره بر حفظ اصول و مرزبندیها با دشمنان و فتنهگران تأکید مؤکد دارد. لذا باید آنانی که در جریان فتنه شوم سال ۱۳۸۸ مقصر و خاطی بودند توبه کرده و از ظلمی که به نظام کردند بازگردند.
شاید بسیاری تمایل به سفیدشویی برخی عاملان فتنهگر و دخیل در ظلم به مردم و نظام داشته باشند، در حالی که امام شهید ما در عین آنکه همواره بر «پرهیز از دوقطبیسازی» و «حفظ انسجام ملی» تأکید دارد، اما اصرار بر «غیرقابل بخشش بودن گناه فتنه» و معرفی چهرههای خاص بهعنوان «عناصر نامطمئن»، عملاً مرزبندی واضحی را در درون نظام سیاسی ترسیم میکند و صریحاً به ما میگوید آنانی که این ظلم بزرگ را کردند عناصر نامطمئنی هستند که وحدت با آنان معنایی ندارد.
۱. درباره وحدت حداکثری و پرهیز از دوقطبی: بیانات در تاریخ ۱/۱/۱۴۰۰– پایگاه Leader.ir .
۲. درباره خطوط قرمز و مرزبندی با فتنه: دیدار با هیأت دولت ۵/۶/۱۳۹۳ – پایگاه Khamenei.ir .
۳. درباره غیرقابل بخشش بودن گناه فتنه: گزیده بیانات «۲۲ گناه نابخشودنی» (۸/۱۰/۱۳۹۲) – پایگاه Khamenei.ir .
۴. درباره حساسیت نسبت به فتنه ۸۸ و عدم اعلام تبری: دیدار با دانشجویان (۱۲/۴/۱۳۹۵) – پایگاه Khamenei.ir .
۵. درباره دوقطبیسازی کاذب و تفرقه: بیانات در جمع مسئولان و دیدارهای مختلف (۱۳۸۵ تا ۱۴۰۳) – پایگاه Khamenei.ir .
انتهای پیام/