قلب تپنده نفت ایران؛ رؤیاهای توسعه و واقعیتهای فرسایش در جزیره خارگ
شفق؛ در اعماق آبهای فیروزهای خلیج فارس، جزیره خارگ نه تنها بهعنوان شاهرگ حیاتی صادرات نفت ایران، که بهمثابه نمادی از تابآوری و تنشهای پیش روی صنعت انرژی کشور است. بازدید خبرنگاران پارلمانی از این جزیره، تصویری دوگانه را نمایان ساخت: از یک سو، فناوریهای پیچیده برای صیانت از مخازن و مدیریت هوشمند چاهها، و از سوی دیگر، گلایههای کارکنانی که با وجود مسئولیتهای سنگین، از فرسایش قدرت خرید و فشار تورمی رنج میبرند.
مدیریت مخزن در سایه تحریمها
مهندسان حاضر در جزیره، بر استفاده از فناوریهای پیشرفته برای حفظ فشار مخازن تأکید کردند. حسنعلی ریاضیپور، مسئول فنی چاههای نفت خارگ، جزئیات طرح صیانت از میدان درود را تشریح کرد که با تزریق روزانه ۱۳۰ میلیون فوت مکعب گاز فشرده و ۲۵۰ هزار بشکه آب به مخزن، ضریب برداشت نفت را افزایش میدهد. این عملیات، که فشار گاز تزریقی را به ۱۲ هزار برابر فشار گاز خانگی میرساند، برای جلوگیری از غیراقتصادی شدن میدان پس از استخراج تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد از نفت، حیاتی است. با این حال، علیرضا متعالی، رئیس منطقه عملیاتی خارگ، هشدار داد که بخشی از تجهیزات فرسوده بوده و تحریمها، دسترسی به فناوریهای نوین را دشوار ساخته است.
هزینههای سنگین و ریسکهای روزانه
عملیات در خارگ، فعالیتی پرهزینه و پرخطر است. اجاره روزانه هر دکل حفاری دریایی بین ۷۰ تا ۱۰۰ هزار دلار است و کوچکترین وقفه در پشتیبانی، خساراتی سنگین به بار میآورد. این منطقه با ۳۰ واحد عملیاتی و ۱۸ شناور پشتیبانی، سالانه حدود ۲ هزار میلیارد تومان گردش مالی دارد. اما متعالی تأکید کرد که مدیریت این حجم عظیم، با کمبود نیروی انسانی ماهر و باانگیزه روبروست. وی با اشاره به ناترازی فاحش میان مسئولیت و درآمد، مثال زد: مسئول عملیات دریایی که مدیریت ۱۸ شناور را بر عهده دارد، حدود هزار دلار در ماه دریافت میکند، حال آنکه ناخدای هر شناور بین سه تا پنج هزار دلار دستمزد میگیرد.
فرسایش قدرت خرید؛ صدای خرد شدن استخوانها
متعالی با استناد به آمار بانک مرکزی، از رشد تورم تجمعی بیش از هزار درصدی از سال ۱۳۸۸ سخن گفت، در حالی که افزایش حقوق کارکنان به مراتب کمتر بوده و منجر به از دست رفتن حدود ۸۰ درصدی قدرت خرید بخشی از نیروها شده است. او این وضعیت را «صدای خرد شدن استخوانهای نیروی انسانی» خواند و هشدار داد که تداوم این روند، عملکرد پایدار صنعت را به خطر میاندازد.
ظرفیتهای مغفول؛ از گردشگری تا محیط زیست
در کنار صنعت نفت، مسئولان محلی مانند محمدرضا دشتیزاده، مدیر عملیات عمومی جزیره خارگ، بر ظرفیتهای تفریحی، تاریخی و نیاز به توجه بیشتر به حوزههای بهداشت، درمان و محیط زیست تأکید کردند. این جزیره با جمعیتی نزدیک به ۸۲۰۰ نفر، آمیزهای از شیعه و سنی است و میزبان آثار تاریخی کهن میباشد. با این حال، بوی نفت، تخریب محیط زیست و شکار غیرمجاز، بقای گلههای آهوی بومی این جزیره را تهدید میکند.
جمعبندی: فراتر از یک پایانه نفتی
بازدید از خارگ نشان داد که این جزیره بیش از یک پایانه صادرات نفت است؛ جامعهای زنده با چالشهای خاص خود. پایداری عملیات پیچیده آن در گرو حل معضلات نیروی انسانی، نوسازی تجهیزات تحت تحریم و توجه جدی به محیط زیست و رفاه ساکنان است. به نظر میرسد که بهرهبرداری پایدار از این «قلب تپنده نفت ایران»، نیازمند نگاهی فراتر از شاخصهای روزانه تولید و صادرات است.
انتهای پیام/